Gov 2.0 Summit: heeft Nederland een Obama nodig?

door Davied van Berlo
In mei dit jaar (2009) werd ik verkozen tot Informatieprofessional van het Jaar. Onderdeel van die prijs was een geldbedrag, te besteden aan een studiereis. Ik koos voor de Gov 2.0 Summit in Washington, een voornamelijk Amerikaanse conferentie over overheid 2.0. Uiteraard werd er wel verwacht dat ik met een verslag terug zou komen …
Ik was niet de enige Nederlander op de conferentie. De Nederlandse delegatie bestond ook uit Mieke van Heesewijk van Burgerlink, Arnout Ponsioen van het ministerie van BZK, Henk Bos van het Informatiehuis en Mark Dijksman van Dijksman.com. Ook Ineke Schop van het NOIV bleek aanwezig. Gezamenlijk deden we live verslag in blogs, tweets, foto’s en video op een interactieve site: http://gov20s.ning.com.
Maar dat multimediale verslag bleek helaas niet geschikt voor het papieren blad IK, waar het verslag in terecht moest komen. Dan toch maar schrijven. Maar de diversiteit van alle bijdragen op de site wil ik niet kwijt. Vandaar dat het een verslag van citaten is geworden: van de sprekers op het podium en uit de blogs en tweets van de Nederlanders daar.

Foto: De 'Nederlandse delegatie' op de Gov 2.0 Summit

Overheid als platform
De conferentie werd georganiseerd door Tim O’Reilly, een uitgever die de term web 2.0 in de markt heeft gezet en nu ook overheid 2.0 wil agenderen. Hij heeft zijn uitgebreide netwerk ingezet om de meest interessante sprekers en voorbeelden bij elkaar te brengen. Hij probeert het idee van de overheid als platform voor het voetlicht te krijgen: “De rol van de overheid is om mensen bij elkaar brengen rond een onderwerp en naar een oplossing werken.”
Die rol als platform kwam niet altijd even nadrukkelijk naar voren, maar ik heb vier vormen voorbij zien komen van de overheid als platform:
1. Qua infrastructuur: de FCC is bezig met een nationaal ontwikkelingsplan voor breedband, een investering vergelijkbaar met het wegennetwerk in de jaren 30;
2. Open data: overheidsinformatie moet actief online worden gezet in een open format zodat anderen er diensten op kunnen ontwikkelen en nieuwe inzichten kunnen genereren;
3. Participatie: de overheid kan een online platform aanbieden voor burgers om met elkaar of met de overheid te discussiëren;
4. Leiderschap: de politiek en de overheid kunnen een visie bieden en een voorbeeldfunctie hebben voor hoe de samenleving in de 21e eeuw kan werken.

Verder lezen? Het volledige verslag verschijnt in Intellectueel Kapitaal (nr. 7-2009, 1e week november 2009). Uiteraard is het artikel via de website van IK te lezen en te downloaden.  Een samenvatting van dat artikel zal later op deze plaats te vinden zijn.

IP’er van het Jaar in Wenen: historie en toekomst

 
Jacques Snel doet verslag van zijn studiereis

De toekenning van de eervolle prijs van ‘Informatieprofessional van het Jaar 2008’ gaat behalve met veel eer en gevoelens van trots gepaard met een prachtig kunstwerk, dat nog steeds dagelijks de aandacht trekt en met een geldprijs ten behoeve van een studiereis. Bij die laatste prijs hoort dan ook de verantwoordelijkheid om van die reis den volke kond te doen. Bij deze.

Finanzakademie
Mijn prijs heb ik geïnvesteerd een reis naar Wenen. Niet zo ver weg maar wel een stad waar veel te leren is over kennis en kennisverspreiding. Zowel in de historie, want ook de keizerlijke familie hechtte zeer aan het bevorderen van de kunst en wetenschap, als ook in de toekomst. En die toekomst werd vormgegeven door een meerdaags uitgebreid bezoek aan de Finanzakademie, het opleidingscentrum van het Oostenrijkse ministerie van Financiën, waar belastingambtenaren, douanemedewerkers en politieagenten (jawel) worden opgeleid. En wat boeit een informatieprofessional daar? De academie is al enige tijd bezig het overigens klassieke leerproces met ICT te ondersteunen. De introductie van een elektronische leeromgeving (ELO) is de aanleiding voor mijn bezoek, maar achterliggend gaat het over veel meer. De tamelijk hiërarchische cultuur binnen de Oostenrijkse overheid biedt niet de beste voedingsbodem voor een methode van kennisontwikkeling en -verspreiding die uitgaat van de eigen verantwoordelijkheid van het individu. Geïnstitutionaliseerde opleidings- en loopbaantrajecten verstaan zich moeilijk met individuele competenties en ambities van mensen. Kortom, wat een vrij operationele exercitie leek – een paar jaar geleden is men eraan begonnen – blijkt een organisatie- en cultuurverandering van jewelste.

Kennis als bedrijfsmiddel managen?
Als je kennis écht tot een van je belangrijkste bedrijfsmiddelen bestempelt dan blijkt dat goed aan te slaan bij medewerkers van een kennisintensieve (overheids)organisatie. Maar tegelijkertijd blijkt het (top)management moeite te hebben met het gevoel dat van verminderde control sprake zou zijn. Voor het strategisch en politiek management wordt de vraag relevant wat er nu wel en wat er niet beheerst en gemanaged moet worden. Het besef dat medewerkers heel goed de verantwoordelijkheid voor hun eigen ontwikkeling (en loopbaan trouwens) kunnen dragen, blijkt lastig te verenigen met de gevoelde (management)verantwoordelijkheid voor het realiseren van de afgesproken (beleids)doelstellingen. Verschillende vragen mijnerzijds over wat er dan echt fout zou gaan, blijken lastig te beantwoorden. Het gaat kennelijk veel meer om emotie. De kunst van het loslaten wordt nog maar matig beheerst.

Hundertwasserhaus
De ELO waarvoor ik eigenlijk kwam – ‘leren’ behoort tot mijn grote hobby’s in het veld ‘informatie’ – is overigens weinig spectaculair; in Nederland ken ik meerdere voorbeelden van een functioneel betere voorziening. Maar wel spectaculair is dat een besluit tot automatisering van een tot dan toe klassiek handmatig proces een dergelijk veranderproces kan initiëren. Waar vele leerboeken ons willen doen geloven dat een ICT-impuls niet de trigger zou mogen zijn voor een organisatieverandering, blijkt ook dat axioma niet altijd waar. Dat en het enthousiasme van de Oostenrijkse informatieprofessionals maakte deze reis alleen al de moeite waard.
Voeg daarbij de spectaculaire architectuur uit de keizerlijke periode, de Spaanse rijschool en het Hundertwasserhaus en Wenen was onvergetelijk.

Jacques Snel, directeur Rijksweb en Informatieprofesional van het Jaar

De Informatieprofessional van het Jaar 2008

Jacques Snel, Directeur Rijksweb

Uit het juryrapport: “Het feit dat de bij Juriconnect betrokken partijen destijds vielen voor de visie van Jacques Snel en gehoor gaven aan zijn oproep tot delen én daadwerkelijk daarmee aan de slag zijn gegaan, mag bestempeld worden als een prestatie van nationaal belang. De concrete resultaten van zijn visie delen met anderen is een andere opmerkelijke karaktereigenschap van Jacques Snel. Daaraan ligt het besef ten grondslag dat de Overheid er bovenal ten nutte van de gemeenschap is. Voor Snel de gewoonste zaak van de wereld, terwijl velen eerder geneigd zijn de deur gesloten te houden. Het is dan ook voor deze verdiensten dat hij met recht de titel van Informatieprofessional voor het jaar 2008 ontvangt.”

De Verkiezing tot Informatieprofessional van het Jaar 2008 en de uitreiking van de Gouden Prissma is een initiatief van NVB/Prissma en wordt georganiseerd door uitgeverij Essentials, Rotterdam.
Snel kreeg het glaskunstwerk de Gouden Prissma, een object van kunstenares Ellen Urselmann. Daarnaast ontving Snel een door de NVB gesponsorde cheque voor een studiereis ter waarde van 2.500 euro. Snel zal deel uitmaken van de jury die de Informatieprofessional van het Jaar 2009 zal aanwijzen.

Lees hier het verslag van de studiereis van Jacques Snel naar Wenen.

De Informatieprofessional van het Jaar 2007